Sosyal Psikoloji
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 8 soruluk test.
📌Asch
grup baskısıyla uyma (çizgi deneyi).
- Milgram: otoriteye itaat;
- deneycinin uzaklaşması ve kurbanın yakınlaşması itaati azaltır.
🎯Seyirci etkisi (Darley-Latané)
sorumluluğun dağılması ve çoğulcu bilgisizlik;
- kalabalık arttıkça yardım azalır.
🧩Bilişsel çelişki (Festinger)
tutum-davranış tutarsızlığı rahatsızlık yaratır;
- yetersiz gerekçelendirmede tutum değişir (1$-20$ deneyi).
📘Temel yükleme hatası
başkasının davranışında kişiliği abartma;
- kendine hizmet eden yanlılık: başarı içsel, başarısızlık dışsal.
🔎Grup düşüncesi (Janis)
yenilmezlik yanılsaması, öz sansür, zihin bekçileri, oy birliği yanılsaması.
🧠Sosyal Psikoloji – önemli nokta 6
Sosyal kaytarma, grup kutuplaşması, hale etkisi, kendini doğrulayan kehanet (Rosenthal-Pygmalion).
💡Seyirci Etkisi
Çoğulcu bilgisizlik, belirsiz bir durumda herkesin diğerlerinin tepkisine bakarak durumu yorumlaması ve kimse tepki vermediği için herkesin durumu acil değil sanmasıdır.
- Seyirci etkisini açıklayan iki temel süreçten biridir;
- diğeri sorumluluğun dağılmasıdır.
- Vakadaki vurgu, başkalarının tepkisizliğinin durumun yanlış yorumlanmasına yol açmasıdır.
💡Sosyal Kimlik
Tajfel ve Turner'ın sosyal kimlik kuramına göre bireyler benlik saygılarının bir kısmını ait oldukları gruplardan alır;
- bu nedenle iç grubu kayırma ve dış grubu olumsuz değerlendirme eğilimi gösterir.
- Minimal grup deneylerinde, anlamsız ölçütlerle oluşturulan gruplarda bile iç grup kayırmacılığı ortaya çıkmıştır.
💡Stanford Hapishane
Zimbardo'nun 1971'de yaptığı deneyde rastgele gardiyan ve mahkûm rollerine atanan üniversite öğrencileri kısa sürede rollerine uygun davranmaya başlamıştır: gardiyanlar saldırgan ve baskıcı, mahkûmlar edilgen ve çaresiz hâle gelmiştir.
- Deney etik sorunlar nedeniyle erken sonlandırılmıştır.
- Bulgu, durumsal etkenlerin ve rollerin davranış üzerindeki gücünü vurgular.
💡Bilişsel Çelişki
Bilişsel çelişki kuramına göre 20 dolar alanlar yalanlarını parayla gerekçelendirebilmiştir.
- 1 dolar alanlar ise davranışları (görevi övmek) ile tutumları (görev sıkıcı) arasındaki çelişkiyi azaltmak için tutumlarını değiştirip görevi gerçekten daha eğlenceli bulmuştur.
- Bu duruma yetersiz gerekçelendirme denir.
💡Asch
Solomon Asch'ın 1950'lerdeki çizgi deneylerinde katılımcıların önemli bir kısmı, grup baskısı nedeniyle açıkça yanlış olan çoğunluk cevabına uymuştur;
- deney uyma (konformite) davranışını inceler.
💡Milgram
Milgram'ın temel deneyinde katılımcıların yaklaşık üçte ikisi en yüksek düzeye (450 volt) kadar çıkmıştır.
- Deneycinin fiziksel olarak uzaklaşması ve talimatları telefonla vermesi itaati belirgin biçimde azaltmıştır.
- Kurbanın yakınlaşması (aynı odada olması, elinin şok plakasına bastırılması) ve itaat etmeyen akranların bulunması da itaati düşürmüştür.
💡Grup Düşüncesi
Grup düşüncesi, uyumlu ve dışa kapalı gruplarda fikir birliği arzusunun gerçekçi değerlendirmenin önüne geçmesidir.
- Belirtileri arasında yenilmezlik yanılsaması, ahlaki üstünlük inancı, kolektif akla uydurma, dış grupları kalıplaştırma, öz sansür, oy birliği yanılsaması, muhaliflere baskı ve zihin bekçileri sayılır.
- Alternatiflerin sistematik değerlendirilmesi grup düşüncesini önleyen bir uygulamadır.
💡İkna Teknikleri
Kapıya ayak koyma tekniğinde önce küçük bir istekte bulunulur;
- kabul eden kişinin ardından gelen daha büyük isteği kabul etme olasılığı artar.
- Kapıyı yüze çarpma tekniğinde ise önce reddedilecek büyük bir istekte bulunulur, ardından asıl hedeflenen küçük istek yapılır.
🎯Test: kendini dene (8 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr