Deneysel Psikoloji
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 8 soruluk test.
📌Deneysel Psikoloji – önemli nokta 1
Çift kör desen;
- Hawthorne etkisi;
- Rosenthal deneyci beklentisi;
- plasebo.
🎯İç geçerlik tehditleri
tarih, olgunlaşma, test etkisi, ortalamaya gerileme, denek kaybı, karıştırıcı değişken.
🧩Denekler içi desen
az katılımcı, düşük hata varyansı, sıra etkisi riski (karşı dengeleme).
- Denekler arası desen: seçkisiz atama.
💡Karşı Dengeleme
Karşı dengeleme, denekler içi desenlerde pratik, yorgunluk ve taşınma gibi sıra etkilerini kontrol etmek için koşulların farklı sıralarla sunulmasıdır (ör.
- yarısına AB, yarısına BA).
💡İç Geçerlik
Ortalamaya gerileme, uç puan alan katılımcıların (çok düşük veya çok yüksek) ikinci ölçümde, ölçme hatası nedeniyle ortalamaya daha yakın puan alma eğilimidir.
- Yalnızca düşük puanlıların seçildiği çalışmalarda program etkisi varmış gibi bir yanılsama yaratır.
💡Hawthorne
Hawthorne etkisi, katılımcıların incelendiklerini bilmeleri nedeniyle davranışlarını değiştirmeleridir;
- adını Western Electric şirketinin Hawthorne fabrikasındaki çalışmalardan almıştır.
💡Desenler
Denekler içi desende her katılımcı kendi kontrolü olduğu için bireysel farklılıklardan kaynaklanan hata varyansı azalır, istatistiksel güç artar ve daha az katılımcı gerekir.
- Ancak koşulların sırası sonuçları etkileyebilir (pratik, yorgunluk, taşınma etkileri).
- Bu sorun karşı dengeleme ile kontrol edilir.
💡Korelasyon
Korelasyon katsayısı -1 ile +1 arasında değişir.
- +0,45 orta düzeyde pozitif bir ilişkiyi gösterir: uyku süresi arttıkça başarı da artma eğilimindedir.
- Ancak korelasyon nedensellik göstermez;
- ilişkiyi stres veya düzenli çalışma gibi üçüncü bir değişken açıklayabilir.
- Nedenselliği sınamak için deneysel desen gerekir.
💡Araştırma Etiği
Debriefing (sonradan bilgilendirme), araştırma bittikten sonra katılımcılara araştırmanın gerçek amacının açıklanması, aldatma kullanıldıysa nedeninin anlatılması ve olası olumsuz etkilerin giderilmesidir.
- Bilgilendirilmiş onam ise araştırmaya başlamadan önce alınır.
💡Çift Kör
Çift kör desende hem katılımcılar hem de veriyi toplayan veya değerlendiren araştırmacılar, kimin deney kimin kontrol grubunda olduğunu bilmez.
- Böylece plasebo etkisi ve deneyci beklenti etkisi kontrol edilir.
- Tek kör desende yalnızca katılımcılar bilmez.
💡Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı değişken, bağımsız değişkenle birlikte değişen ve bağımlı değişkeni etkileyen kontrol edilmemiş bir değişkendir.
- Bu araştırmada başarı farkının yöntemden mi, yoksa öğretmen deneyiminden mi kaynaklandığı ayırt edilemez;
- iç geçerlik zayıftır.
- Seçkisiz atama veya öğretmen deneyiminin eşitlenmesiyle kontrol edilmelidir.
🎯Test: kendini dene (8 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr