Taşınır Mal
Yönetmeliği (2024)
Devletin “demirbaş defteri”: taşınır nasıl kayda girer, kime teslim edilir, nasıl sayılır, nasıl düşülür. 2024 yeni yönetmeliğe göre, eski belge adlarıyla karşılaştırmalı.
📦Taşınır nedir, yönetmelik ne anlatır?
Kurumdaki masa, bilgisayar, araç, kâğıt, toner… Hepsi “taşınır mal”. Bu yönetmelik bunların nasıl kayda girdiğini, kime teslim edildiğini, nasıl sayıldığını ve kayıttan nasıl düştüğünü anlatır. Kısacası devletin “demirbaş defteri”.
Fabrika ve imalathanelerdeki ilk madde, yarı mamul ve mamuller ile emanet taşınırlar bu yönetmeliğe tabi değildir.
🆕2024 değişikliği: eski ve yeni belge adları
Eski kitaplardan çalışan çok kişi burada yanılır. Yeni yönetmelikle belgelerin adları değişti. Sınavda yeni adlar sorulur.
| Eski (2006 yönetmeliği) | Yeni (2024 yönetmeliği) |
|---|---|
| Taşınır İşlem Fişi (TİF) | Varlık İşlem Fişi |
| Zimmet Fişi (Demirbaş / Taşıt) | Taşınır Teslim Belgesi |
“TİF → VİF” (Taşınır İşlem Fişi → Varlık İşlem Fişi), “Zimmet → Teslim”.
Şıklarda “Taşınır İşlem Fişi” veya “Zimmet Fişi” görürsen dikkat: güncel yönetmelikte bunların adı Varlık İşlem Fişi ve Taşınır Teslim Belgesidir.
🗂️Taşınır türleri
Taşınırlar ikiye ayrılır: kullandıkça biten ve kullandıkça bitmeyen. Biri kâğıt-toner, diğeri masa-bilgisayar.
👥Kim sorumlu?
Taşınırın başında dört kişi var. Şöyle düşün: patron harcama yetkilisi, depocu taşınır kayıt yetkilisi, kontrolcü taşınır kontrol yetkilisi, muhasebeci muhasebe yetkilisi.
Taşınır kontrol yetkilisi ile taşınır kayıt yetkilisi görevi aynı kişide birleşemez. (6. madde) Harcama biriminde başka yönetici yoksa kontrol görevini harcama yetkilisi yapar.
🧾Kayıt yetkilisinin görevleri
Sınavda “aşağıdakilerden hangisi taşınır kayıt yetkilisinin görevlerinden değildir?” sorusu çok gelir. Listeyi bir kere oku, mantığı otursun: hep depo ve kayıt işi.
- Muayene ve kabulü yapılan taşınırları sayarak, tartarak, ölçerek teslim almak ve giriş kaydı yapmak
- Muayene-kabulü hemen yapılamayanları kontrol ederek almak; kesin kabulden önce kullanıma verilmesini önlemek
- Giriş-çıkış kayıtlarını tutmak, belge ve cetvelleri düzenlemek
- Taşınırları yangın, ıslanma, bozulma ve çalınmaya karşı korumak
- Çalınma veya olağanüstü azalmaları harcama yetkilisine bildirmek
- Ambar sayımı ve stok kontrolü; asgari stok altına düşenleri bildirmek
- Kullanımdaki dayanıklı taşınırları yerinde kontrol etmek ve saymak
- Yönetim hesabını hazırlayıp kontrol yetkilisine teslim etmek
- Ambarı devir-teslim etmeden görevden ayrılmamak
Taşınır kayıt ve kontrol yetkilileri düzenledikleri belgelerin doğruluğundan harcama yetkilisine karşı birlikte sorumludur. Kayıt yetkilisi, ambarda kasıt, kusur veya ihmalinden doğan kayıplardan sorumludur.
📚Defterler
Taşınırların kaydı dört ayrı defterde tutulur. Hangi mal hangi deftere girer, onu bilmen yeterli.
Defterler: “Tüketim, Dayanıklı, Müze, Kütüphane” (9. madde).
📄Belgeler ve cetveller
Burası sınavın en çok soru çıkardığı yer: hangi işlemde hangi belge? Her belgenin bir “görevi” var.
| İşlem | Belge |
|---|---|
| Taşınırın girişi, çıkışı, ambarlar arası devri, değer artışı | Varlık İşlem Fişi (en az 3 nüsha) |
| Demirbaş, makine, taşıtın kişiye kullanıma verilmesi | Taşınır Teslim Belgesi |
| Ambardan taşınır istenmesi | Taşınır İstek Belgesi |
| Oda, büro, koridor gibi ortak alanlara verilen taşınırlar | Dayanıklı Taşınırlar Listesi |
| Muayene-kabulü hemen yapılamayan taşınırın geçici teslimi | Taşınır Geçici Alındısı (2 nüsha) |
| Kayıp, çalınma, hurda vb. nedenle kayıttan çıkarma | Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı (2 nüsha) |
| Kayıt yetkilileri arasında ambar devri | Ambar Devir ve Teslim Tutanağı (3 nüsha) |
| Sayım | Sayım Tutanağı |
Varlık İşlem Fişine her malî yılın başında “1”den başlayan sıra numarası verilir ve fiş, dayanağı belgenin tarihinden önceki bir tarihi taşıyamaz. Ortak alanlara verilen taşınırlar için Taşınır Teslim Belgesi düzenlenmez.
💰Kayıt değeri
Bir taşınır kayda girerken “kaç lira” yazılacak? Edinme şekline göre değişir. Kural: satın aldıysan maliyet, bağışsa belgedeki değer ya da komisyonun biçtiği değer.
| Edinme şekli (13. madde) | Kayda esas değer |
|---|---|
| Satın alma ve değer artırıcı değişiklik | Maliyet bedeli |
| Bedelsiz devir, kullanılamaz hâle gelme, yok olma, hurda | Kayıtlı değer |
| Bağış ve yardım | Belgede belirtilen değer; yoksa değer tespit komisyonunun değeri |
| İç imkânlarla üretim | Maliyet bedeli; tespit edilemezse komisyon değeri |
| Kazı veya müsadere | Değer tespit komisyonunun değeri |
| Sanat eserleri | Sigorta veya takdir değeri; yoksa iz bedeli |
🔢Sicil numarası ve kullanıma verme
Her dayanıklı taşınırın bir “kimlik numarası” var: sicil numarası. Masanın altındaki o küçük etiketi düşün.
Kullanıcıya verilen dayanıklı taşınır başkasına devredilemez. Görevden ayrılan, taşınırları ambara iade etmeden kurumdan ilişiğini kesemez. (5. madde) Olağan yıpranma ve usulüne uygun firelerden sorumluluk aranmaz.
🗑️Hurdaya ayırma ve kayıttan düşme
Bir bilgisayar artık çalışmıyor; ne yapılır? Önce bir komisyon bakar, “hurda” derse tutanak düzenlenir, harcama yetkilisi onaylar, kayıttan çıkarılır.
- Komisyon (28. madde): Biri işin uzmanı olmak üzere harcama yetkilisinin belirlediği en az 3 kişi değerlendirir.
- Karar: Hurdaya ayrılması uygun görülmezse gerekçeli karar harcama yetkilisine bildirilir.
- Tutanak: Uygun görülürse Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı düzenlenir.
- Onay: Harcama yetkilisinin onayıyla kayıtlardan çıkarılır.
Kaybolma, çalınma, afet gibi durumlar tutanak veya raporla belgelenmişse kayıttan düşme için komisyon kurulmaz; tutanağı doğrudan harcama yetkilisi onaylar. Kayıttan çıkarılanlara ilişkin konsolide rapor, izleyen yılın ilk ayı içinde üst yöneticiye sunulur.
🔍Sayım
Yıl sonunda “kayıtta ne yazıyor, depoda ne var?” diye bakılır. Buna sayım denir. Sayım kurulu en az 3 kişidir ve içinde mutlaka taşınır kayıt yetkilisi bulunur.
Önce ambar, sonra ortak kullanım alanları (Dayanıklı Taşınırlar Listesine göre) sayılır. Kişilere Taşınır Teslim Belgesiyle verilenler sayılmaz; kayıtlardaki bilgi esas alınır.
📊Taşınır mal yönetim hesabı ve devir
Yıl sonunda her harcama birimi “bu yıl ne girdi, ne çıktı, ne kaldı?” hesabını verir. Buna taşınır mal yönetim hesabı denir.
- Yıl sonu sayımına ilişkin Sayım Tutanağı
- Taşınır Sayım ve Döküm Cetveli
- Harcama Birimi Taşınır Mal Yönetim Hesabı Cetveli (müze/kütüphanede ilgili cetvel)
- Yıl sonu itibarıyla en son düzenlenen Varlık İşlem Fişinin sıra numarasını gösteren tutanak
🧾Sayılarla Taşınır: kopya kâğıdı
Sınavdan önceki gece sadece bu slayta bak. Yönetmeliğin en çok sorulan sayı ve kavramları tek ekranda:
🎯Test: kendini dene (15 soru)
Şimdi bakalım ne kadar aklında kaldı. Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Kaynak: Taşınır Mal Yönetmeliği (Cumhurbaşkanlığı Kararı 9/10/2024, sayı 9014; Resmî Gazete 10/10/2024-32688) güncel metni. Bu özet bilgilendirme amaçlıdır.