Resmî Yazışma
Yönetmeliği
Resmî yazının “kılık kıyafet yönetmeliği”: punto, boşluk, sayı, imza, arz mı rica mı. Örnek belge şemasıyla, sade ve sınavda çıkan sayılarla.
📮Bu yönetmelik ne anlatır?
Devlet kurumları birbirine nasıl “mektup” yazar? Bu yönetmelik o mektubun kalıbını anlatır: hangi yazı tipi, hangi boşluk, sayı nereye, imza nereye. Kısaca resmî yazının kılık kıyafet yönetmeliği.
Yönetmeliği uygulamaya ve kılavuz hazırlamaya yetkili makam İdari İşler Başkanlığıdır; “İçişleri Bakanlığı” veya “Devlet Arşivleri Başkanlığı” sık kullanılan çeldiricidir.
🔀Üç ortam: E, Z, O
Normalde her şey elektronik. Ama bazen kâğıda dönmek zorunda kalırsın. Yönetmelik bunu üç harfle ayırır ve bu harfler belgenin sayısının başına yazılır.
Zorunlu hâl ve olağanüstü durumlarda belge en az iki nüsha düzenlenir; paraflı nüsha hazırlayan idarede kalır. (5. madde)
“Elektrik varsa E, Zorunluysa Z, Olağanüstüyse O.”
📐Kâğıt, yazı tipi ve boşluklar
Sınavın en sevdiği “rakam” soruları burada. Kâğıt A4, yazı tipi iki seçenekli, boşluklar 1,5 cm. Bir de paragraf girintisi var: 1,25 cm.
“Times 12, Arial 11; kenar 1,5, logo varsa üst 0,5; paragraf 1,25.”
Yazı tipi normal stilde kullanılır; kalın veya eğik değil. Kâğıt fiziksel ortamda üst yazı için tek yüz, ekler için iki yüz kullanılabilir.
🗺️Resmî yazının anatomisi
Şimdi bir resmî yazıyı masaya koyup parçalarına ayıralım. Her parçanın yanındaki etiket, yönetmelikteki maddesini gösteriyor. Bu şemayı bir kere iyi gör, yerleri bir daha karışmaz.
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
Personel Genel MüdürlüğüBaşlık (10. madde)
(Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü)Muhatap (14. madde)
Bilgilerinize rica ederim.Metin (16. madde)
Bakan a.
Genel Müdürİmza (17. madde)
Gereği: Bilgi:Dağıtım (19. madde)
Yukarıdan aşağı sıra: “Başlık → Sayı-Tarih → Konu → Muhatap → İlgi → Metin → İmza → Ek → Dağıtım”.
🏛️Logo ve başlık
Yazının en üstü kurumun “kimliği”. Logo isteğe bağlı, başlık zorunlu. Başlıkta satır sırası ve büyük-küçük harf kuralı sorulur.
İl ve ilçe teşkilatlarında 2. satıra bağlı olunan mülki idarenin adı yazılır (ör. ANKARA VALİLİĞİ). Başlığın yazımında DETSİS kayıtları esas alınır.
🔢Sayı ve tarih
Her resmî yazının bir kimlik numarası var: sayı. Sayı dört parçadan oluşur, aralarına kısa çizgi konur. Tarih de aynı satırda, en sağda durur.
Elektronik belgede tarih, en son yetkilinin güvenli e-imza ile imzaladığı andaki zaman damgası tarihidir. Zorunlu hâl ve olağanüstü durumda tarih, belgenin imzalandığı zamandır.
📝Konu, muhatap ve ilgi
Konu “ne hakkında”, muhatap “kime”, ilgi “hangi yazıya cevaben” sorusunun cevabı. Üçünde de yazım kuralları sınavda sorulur.
Birden çok muhatap varsa muhatap bölümüne “DAĞITIM YERLERİNE” yazılır. Cumhurbaşkanı Yardımcısına yazılan belgede “CUMHURBAŞKANI YARDIMCISINA” ibaresi kullanılır. İlgi tutulan yazı muhatabın kendi yazısıysa idare adı belirtilmez.
✒️Metin ve kapanış: arz mı, rica mı?
Sınavın klasik sorusu: yazı nasıl biter? Kural basit: yukarı “arz”, aşağı “rica”. Aynı seviyeye de “arz” edilir.
| Kime yazılıyor? | Kapanış |
|---|---|
| Üst makama | “… arz ederim.” |
| Aynı düzeydeki makama | “… arz ederim.” |
| Alt makama | “… rica ederim.” |
| Üst, aynı ve alt makamlara birlikte (dağıtımlı) | “… arz ve rica ederim.” / “… arz/rica ederim.” |
| Gerçek kişiye | “Saygılarımla.”, “İyi dileklerimle.”, “Bilgilerinize sunulur.” |
“Yukarı arz, aşağı rica; eşite de arz.”
Kişilerin dilekçesinin “arz ederim” ile bitmemesi veya “rica ederim” ile bitmesi, dilekçenin işleme alınmasına engel değildir. (31. madde)
🖋️İmza, yetki devri ve vekâlet
İmza, metnin bittiği yerden 2–4 satır aşağıda, en sağda. Bir de “a.” ile “V.” farkı var: biri yetki devri, biri vekâlet.
“a. = adına (yetki devri), V. = vekili (vekâlet).”
Bakanlıkların Cumhurbaşkanlığı ile yazışmalarını bakan veya ilgili bakan yardımcısı imzalar.
📎Ek, dağıtım, olur, paraf
Yazının alt kısmı: ne ekledin, kimlere gidiyor, kim onayladı, kim kontrol etti? Dört kavram, dört kural.
Birden çok birimin işbirliğiyle hazırlanan belgede paraf zincirinden sonra “Koordinasyon” seçilir. (22. madde)
🔐Gizlilik ve süre ibareleri
Bazı yazılar gizli, bazıları acele. Gizlilik derecesine göre ortam değişir; süreli yazılarda ise kırmızı bir uyarı sağ üstte durur.
ACELE ve GÜNLÜDÜR: yazı alanının sağ üst köşesinde, kırmızı; çok sayfalıysa sadece ilk sayfada.
⏳Süreler: cevap ne zaman verilir?
Bir kurum senden bir şey istedi ama süre yazmadı. Ne kadar sürede cevap vereceksin? Yönetmelik iki süre koymuş: belge için kısa, görüş için uzun.
“Belge 5, görüş 15.” Görüş, bilgi ve belge talep yazıları günlü yazılır.
📄Çoğaltma, doğrulama, sayfa numarası
E-imzalı bir belgenin çıktısını aldın; doğru olduğunu nasıl anlarız? Cevap: doğrulama kodu ve karekod. Kâğıttan kâğıda çoğaltmada ise “ASLI GİBİDİR”.
Çok sayfalı üst yazıda sayı, tarih, konu, muhatap ve ilgi yalnız ilk sayfada; imza, ek ve dağıtım yalnız son sayfada; iletişim ve doğrulama bilgisi her sayfada yer alır. (16. madde)
🧾Sayılarla Resmî Yazışma: kopya kâğıdı
Sınavdan önceki gece sadece bu slayta bak. Yönetmeliğin en çok sorulan sayı ve ibareleri tek ekranda:
🎯Test: kendini dene (15 soru)
Şimdi bakalım ne kadar aklında kaldı. Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Kaynak: Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Cumhurbaşkanlığı Kararı 9/6/2020, sayı 2646; Resmî Gazete 10/6/2020-31151) güncel metni. Bu özet bilgilendirme amaçlıdır.