Mal Bildirimi
3628 Sayılı Kanun
Kimler mal bildirimi verir, ne zaman ve kime verilir, hediye kuralı ve cezalar; öğretmen anlatımıyla, en sade haliyle.
📜3628 sayılı Kanun nedir?
Bu kanunun mantığı çok basit: “Göreve gelirken neyin vardı, giderken neyin var?” Devlet bunu bilmek ister ki kimse makamını kullanarak haksız yere zenginleşmesin. Kanunun tam adı uzun, aklında “mal bildirimi + rüşvet ve yolsuzlukla mücadele” kalsın.
Kanun numarasını şöyle hatırla: 36-28 → “otuz altı yirmi sekiz, mal bildirimi her beş yılda bir”.
👥Kimler mal bildiriminde bulunur? (2. madde)
Kısaca: devletten maaş alan memurlar ve önemli görevdekiler. Ama listede sürpriz isimler de var: noterler, gazete sahipleri, yeminli mali müşavirler…
- Seçimle iş başına gelen kamu görevlileri, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar (muhtar ve ihtiyar heyeti hariç)
- Noterler
- Türk Hava Kurumu ve Türkiye Kızılay Derneğinin merkez kurulları, genel müdürlük teşkilatı ve şube başkanları
- Kamu kurumlarında aylık, ücret ve ödenek alarak çalışan memurlar, işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, yönetim ve denetim kurulu üyeleri
- Siyasi parti genel başkanları, vakıf idare organları, kooperatif yöneticileri, yeminli mali müşavirler, kamu yararına dernek yöneticileri
- Gazete sahipleri, sorumlu müdürler, başyazarlar ve fıkra yazarları
Muhtarlar ve ihtiyar heyeti üyeleri seçimle gelseler de mal bildirimi vermezler. İşçiler de kapsam dışıdır.
🎁Hediye kuralı (3. madde)
Bir memur yabancı bir devletten ya da yabancı bir kişiden hediye aldı. Değeri yüksekse hediye ona değil, kurumuna aittir.
Hediye kuralı: “10 asgari ücret – 1 ay – kuruma teslim”.
⚖️Haksız mal edinme ve bildirimin konusu (4. madde–5)
“Haksız mal” demek, kanuna veya genel ahlaka uygun kazanıldığı ispat edilemeyen mal demek. Maaşın 30 bin, ama her yıl yeni bir daire alıyorsan soru işareti doğar.
Haksız mal edinme (4. madde): Kanuna veya genel ahlaka uygun sağlandığı ispat edilemeyen mallar ve kişinin sosyal yaşantısına göre geliriyle uyumlu olmayan harcamalar şeklindeki artışlar.
| Bildirime ne yazılır? (5. madde) | Kapsam |
|---|---|
| Kimin malları? | Görevlinin kendisi, eşi ve velayeti altındaki çocukları |
| Taşınmazlar | Tamamı (ev, arsa, tarla vb.) |
| Taşınırlar | Para, hisse senedi, tahvil, altın, mücevher vb.: her biri aylık net maaşın beş katını aşanlar |
| Diğer | Haklar, alacaklar, gelirler ve kaynakları; borçlar ve sebepleri |
Taşınmazlarda tutar sınırı yoktur, hepsi yazılır. “Beş katı” sınırı yalnızca taşınır mallar, para ve benzerleri içindir.
⏰Bildirim ne zaman verilir? (6. madde–7)
Mal bildirimi göreve girerken, mal varlığın değişince, görevden ayrılırken ve belli yıllarda yenilenerek verilir.
| Durum | Süre |
|---|---|
| Göreve atanma | Göreve giriş için gerekli belgelerle birlikte (bu verilmeden atama yapılamaz) |
| Cumhurbaşkanı yardımcısı / bakan | Atamayı izleyen bir ay içinde |
| Seçimle gelinen görev | Seçimin kesinleşmesinden itibaren iki ay içinde |
| Mal varlığında önemli değişiklik | Bir ay içinde |
| Görevin sona ermesi | Ayrılma tarihinden itibaren bir ay içinde |
| Yenileme | Sonu 0 ve 5 ile biten yıllarda en geç şubat ayı sonuna kadar |
Seçim iki ay, diğer hepsi bir ay. Yenileme: “0-5, Şubat” (2025, 2030, 2035…).
🏢Bildirim kime verilir? (8. madde–9)
Mal bildirimi “özlük dosyan nerede ise oraya” verilir. Sen bir Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı memurusan, özlük işlerinin yürütüldüğü birime verirsin.
| Kim? | Merci |
|---|---|
| Kamu personeli | Özlük işleriyle ilgili sicil ve belge raporlarının bulunduğu makam |
| Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri | Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı |
| Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar | Cumhurbaşkanlığı |
| Noterler | Adalet Bakanlığı |
| Siyasi parti genel başkanları | Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı |
| Belediye başkanları | İçişleri Bakanlığı |
| Gazete sahipleri ve yazarlar | Bulundukları yerin en büyük mülki amiri |
Gizlilik (9. madde): Bildirimler kişinin özel dosyasında saklanır, içeriği açıklanamaz ve yayımlanamaz. Ancak Kamu Görevlileri Etik Kurulu gerektiğinde inceleyebilir; istenen bilgiler otuz gün içinde Kurula verilir.
Birden fazla görevi olan kişi, asli görevi nedeniyle tek mal bildirimi verir.
🚨Ceza hükümleri (10. madde–16)
Bildirimi vermemek, yanlış vermek ya da başkasının bildirimini ifşa etmek suçtur. Cezaları sırayla öğren, sınavda süre ve ceza eşleştirmesi gelir.
| Fiil | Ceza |
|---|---|
| Süresinde vermeme | Önce ihtar; tebliğden itibaren 30 gün içinde mazeretsiz vermeyene 3 aya kadar hapis |
| Soruşturmada istenip verilmemesi | 3 ay – 1 yıl hapis |
| Bildirimin içeriğini açıklama (11. madde) | 3 ay – 1 yıl hapis; basın yoluyla ise yarı oranında artırılır |
| Gerçeğe aykırı bildirim (12. madde) | 6 ay – 3 yıl hapis |
| Haksız mal edinme, mal kaçırma/gizleme (13. madde) | 3 – 5 yıl hapis ve para cezası |
🔎Soruşturma usulü (17. madde–20)
Rüşvet, zimmet, irtikâp gibi ağır suçlarda memura “izin” istemeden doğrudan savcı soruşturur. Yani 4483 sayılı Kanun uygulanmaz.
- 17. madde suçları: bu Kanundaki suçlar, irtikâp, rüşvet, zimmet, görevle ilgili kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açıklama
- Bu suçlarda 4483 sayılı Memurların Yargılanması Kanunu uygulanmaz; ancak valiler ve kaymakamlar hakkında bu istisna uygulanmaz
- İhbar doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına yapılır; muhbirin kimliği rızası olmadıkça açıklanmaz
- İhbar asılsız çıkarsa, hakkında işlem yapılanın istemi üzerine muhbirin kimliği açıklanır
- Savcı sanıktan; mal kaçırma şüphesinde ikinci dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından mal bildirimi ister: 7 gün içinde verilir
- İstenen bilgiyi vermeyen kişiye 1 – 3 yıl hapis (20. madde)
Bu suçlarda ihbar konusu suç hakkında dava açılıncaya kadar bilgi vermek ve yayın yapmak yasaktır.
🧾Kopya kâğıdı: Mal Bildirimi
Sınavdan önceki gece bu slayta bak:
🎯Test: kendini dene (12 soru)
Şimdi bakalım ne kadar aklında kaldı. Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Kaynak: 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu güncel metni (mevzuat.gov.tr; Kanun Hükmünde Kararname-700 ve 7417 sayılı Kanun değişiklikleri dahil). Bu özet bilgilendirme amaçlıdır.