← Geri
5378 Sayılı Kanun Özeti12 slayt · ~13 dk
GYS · KONU ÖZETİ · 2026 GÜNCEL

Engelliler
5378 Sayılı Kanun

Ayrımcılık yasağı, erişilebilirlik süreleri, istihdam ve eğitim hükümleri; öğretmen anlatımıyla, en sade haliyle.

5378kanun no
8 yılkamu yapıları
12soruluk test
AmaçTanımlarAyrımcılıkEngellilik durumuİstihdamEğitimErişilebilirlikYaptırım
MEMURODAK01 / 11

♿5378 sayılı Kanun: Engelliler

Bu kanun, engellilerin temel hak ve özgürlüklerden eşit koşullarda yararlanmasını, ayrımcılığın önlenmesini, erişilebilirliği, eğitim, istihdam ve sağlık hizmetlerini düzenler. Sınavda tanımlar, erişilebilirlik süreleri ve yaptırımlar sık sorulur.

📅 Kabul1/7/2005
📰 Resmî Gazete7/7/2005, sayı 25868
🧾 Kanun no5378
Ezber: “ayrımcılık yasak, dolaylı ayrımcılık, erişilebilirlik 8 yıl, korumalı işyeri, Türk işaret dili”.
MEMURODAK02 / 11

🎯Amaç ve kapsam (1. ve 2. madde)

Kanun, engellilerin insan onurunu korumayı ve toplumsal hayata tam katılımını sağlamayı amaçlar. Kapsamına engelliler, aileleri ve hizmet veren kurumlar girer.

Amaçlar

  • Engellilerin temel hak ve özgürlüklerden yararlanmasını teşvik etmek
  • Toplumsal hayata eşit koşullarda tam ve etkin katılımı sağlamak
  • Engelliliği önleyici tedbirleri almak
MEMURODAK03 / 11

📖Tanımlar: ayrımcılık ve erişilebilirlik (3. madde)

Ayrımcılığın iki türü vardır. Doğrudan ayrımcılıkta açık bir farklı muamele vardır; dolaylı ayrımcılıkta ise görünüşte tarafsız bir uygulama engelliyi dezavantajlı duruma sokar.

Kavram
Doğrudan ayrımcılıkEngelliliğe dayanarak açıkça farklı muamele yapılması
Dolaylı ayrımcılıkGörünüşte ayrımcı olmayan ama engelliyi dezavantajlı duruma sokan uygulama
ErişilebilirlikBinaların, ulaşımın ve bilgi teknolojisinin engelliler tarafından güvenle kullanılabilmesi
Makul düzenlemeÖlçüsüz bir yük getirmeyen gerekli ve uygun değişiklik
MEMURODAK04 / 11

🚫Ayrımcılık yasağı ve topluma dahil olma (4., 4/A ve 4/B madde)

Engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır. Engelliler toplumdan ayrı tutulamaz; toplum içinde yaşamaları esastır.

⛔ AyrımcılıkDoğrudan ve dolaylı ayrımcılık dâhil engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır
🏘️ Topluma dâhilEngellilerin toplumdan tecrit edilmesi önlenir; özel bir yaşama zorlanamazlar
Engellilere yönelik eşitliği sağlamak için alınan özel tedbirler ayrımcılık sayılmaz.
MEMURODAK05 / 11

🩺Engellilik durumu, destek ve erken tanı (5., 6. ve 11. madde)

Engellilik durumu uluslararası yöntemlerle belirlenir. Destek hizmetleri engellinin bulunduğu ortamda sunulur; erken tanı ise Sağlık Bakanlığınca yürütülür.

Hatırlanacaklar

  • Engellilik durumunun tespiti, uluslararası temel yöntemlerle yapılır
  • Destek ve bakım hizmetleri, engellinin bulunduğu ortamda bağımsız yaşamını destekler
  • Erken tanı ve koruyucu hizmetler Sağlık Bakanlığınca planlanır ve yürütülür
MEMURODAK06 / 11

🛠️Habilitasyon, rehabilitasyon ve istihdam (10., 13. ve 14. madde)

Engelliler için meslek eğitimi ve iş bulma hizmetleri verilir. İstihdamda engellilere yönelik ayrımcılık yasaktır; zihinsel veya ruhsal engelliler için korumalı işyerleri kurulabilir.

Konu
Korumalı işyeriİş gücü piyasasına kazandırılması güç zihinsel veya ruhsal engellilere mesleki rehabilitasyon ve istihdam sağlayan, devlet destekli işyeri
İstihdamBaşvuru, alım, çalışma koşulları ve kariyer dâhil her aşamada ayrımcılık yasaktır
Mesleki rehabilitasyonMillî Eğitim ve Çalışma bakanlıklarınca geliştirilen programlar
MEMURODAK07 / 11

🎓Eğitim ve Türk işaret dili (15. ve 16. madde)

Hiçbir gerekçeyle engellinin eğitim alması engellenemez. İşitme engelliler için Türk işaret dili sistemi oluşturulur.

🏫 EğitimEngelliler yaşadıkları çevrede eşitlik temelinde eğitim alır; üniversitelerde danışma merkezleri kurulur
🤟 İşaret diliİşitme engelliler için Türk işaret dili sistemi oluşturulur; yönetmelikle belirlenir
📋 Eğitsel değerlendirmeÖzel Eğitim Değerlendirme Kurulu, rehberlik ve araştırma merkezi bünyesinde yapılır
📚 MateryalKabartma yazılı ve sesli kitap, alt yazılı film gibi materyaller temin edilir
MEMURODAK08 / 11

🚌Erişilebilirlik ve toplu taşıma (7. madde)

Toplu taşıma araçlarında erişilebilirlik zorunludur. Bu, sürücü koltuğu hariç dokuz veya daha fazla koltuğu bulunan araçlar için geçerlidir.

Erişilebilirlik kuralları

  • Planlama, tasarım, inşaat ve denetim süreçlerinde erişilebilirlik standartlarına uyulur
  • Sürücü koltuğu hariç dokuz veya daha fazla koltuğu olan toplu taşıma araçları erişilebilir olmak zorundadır
  • Bilgilendirme hizmetleri ve bilgi teknolojisi de engelliler için erişilebilir olmalıdır
MEMURODAK09 / 11

⚖️Yaptırımlar ve süreler (Geçici 2., Geçici 3. ve ek para cezaları)

Kamu yapılarının erişilebilirliği için süre tanınmıştır. Yükümlülüğü yerine getirmeyenlere idari para cezası uygulanır.

Süre ve yaptırım
Kamu yapılarıYayımından itibaren sekiz yıl içinde erişilebilir hâle getirilir
YönetmelikYönetmelikler yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde yürürlüğe konulur
YaptırımYükümlülüğü yerine getirmeyen gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine idari para cezası uygulanır
Anayasa Mahkemesi, 22/6/2023 tarihli kararıyla bazı denetim komisyonu hükümlerini iptal etmiştir.
MEMURODAK10 / 11

🧾Kopya kâğıdı: 5378 sayılı Kanun

Sınavdan önceki gece bu slayta bak:

1/7/2005kabul tarihi
7/7/2005Resmî Gazete
Doğrudanaçık farklı muamele
Dolaylıgörünüşte tarafsız ama dezavantajlı
Dokuzerişilebilir toplu taşıma koltuk sayısı
Sekiz yılkamu yapılarının süresi
Bir yılyönetmelik süresi
Korumalı işyerizihinsel ve ruhsal engelliler
Türk işaret diliişitme engelliler
Sağlık Bakanlığıerken tanı
Rehberlik merkezieğitsel değerlendirme kurulu
İdari para cezasıerişilebilirlik yaptırımı
MEMURODAK11 / 11

🎯Test: kendini dene (12 soru)

Şimdi bakalım ne kadar aklında kaldı. Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.

0 / 12 doğru

Kaynak: 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, mevzuat.gov.tr güncel metni (2014 ve sonrası değişiklikler dahil). Metinde geçen eski bakanlık adı bugünkü Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığıdır. Bu özet bilgilendirme amaçlıdır.