Engelliler
5378 Sayılı Kanun
Ayrımcılık yasağı, erişilebilirlik süreleri, istihdam ve eğitim hükümleri; öğretmen anlatımıyla, en sade haliyle.
♿5378 sayılı Kanun: Engelliler
Bu kanun, engellilerin temel hak ve özgürlüklerden eşit koşullarda yararlanmasını, ayrımcılığın önlenmesini, erişilebilirliği, eğitim, istihdam ve sağlık hizmetlerini düzenler. Sınavda tanımlar, erişilebilirlik süreleri ve yaptırımlar sık sorulur.
🎯Amaç ve kapsam (1. ve 2. madde)
Kanun, engellilerin insan onurunu korumayı ve toplumsal hayata tam katılımını sağlamayı amaçlar. Kapsamına engelliler, aileleri ve hizmet veren kurumlar girer.
Amaçlar
- Engellilerin temel hak ve özgürlüklerden yararlanmasını teşvik etmek
- Toplumsal hayata eşit koşullarda tam ve etkin katılımı sağlamak
- Engelliliği önleyici tedbirleri almak
📖Tanımlar: ayrımcılık ve erişilebilirlik (3. madde)
Ayrımcılığın iki türü vardır. Doğrudan ayrımcılıkta açık bir farklı muamele vardır; dolaylı ayrımcılıkta ise görünüşte tarafsız bir uygulama engelliyi dezavantajlı duruma sokar.
🚫Ayrımcılık yasağı ve topluma dahil olma (4., 4/A ve 4/B madde)
Engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır. Engelliler toplumdan ayrı tutulamaz; toplum içinde yaşamaları esastır.
🩺Engellilik durumu, destek ve erken tanı (5., 6. ve 11. madde)
Engellilik durumu uluslararası yöntemlerle belirlenir. Destek hizmetleri engellinin bulunduğu ortamda sunulur; erken tanı ise Sağlık Bakanlığınca yürütülür.
Hatırlanacaklar
- Engellilik durumunun tespiti, uluslararası temel yöntemlerle yapılır
- Destek ve bakım hizmetleri, engellinin bulunduğu ortamda bağımsız yaşamını destekler
- Erken tanı ve koruyucu hizmetler Sağlık Bakanlığınca planlanır ve yürütülür
🛠️Habilitasyon, rehabilitasyon ve istihdam (10., 13. ve 14. madde)
Engelliler için meslek eğitimi ve iş bulma hizmetleri verilir. İstihdamda engellilere yönelik ayrımcılık yasaktır; zihinsel veya ruhsal engelliler için korumalı işyerleri kurulabilir.
🎓Eğitim ve Türk işaret dili (15. ve 16. madde)
Hiçbir gerekçeyle engellinin eğitim alması engellenemez. İşitme engelliler için Türk işaret dili sistemi oluşturulur.
🚌Erişilebilirlik ve toplu taşıma (7. madde)
Toplu taşıma araçlarında erişilebilirlik zorunludur. Bu, sürücü koltuğu hariç dokuz veya daha fazla koltuğu bulunan araçlar için geçerlidir.
Erişilebilirlik kuralları
- Planlama, tasarım, inşaat ve denetim süreçlerinde erişilebilirlik standartlarına uyulur
- Sürücü koltuğu hariç dokuz veya daha fazla koltuğu olan toplu taşıma araçları erişilebilir olmak zorundadır
- Bilgilendirme hizmetleri ve bilgi teknolojisi de engelliler için erişilebilir olmalıdır
⚖️Yaptırımlar ve süreler (Geçici 2., Geçici 3. ve ek para cezaları)
Kamu yapılarının erişilebilirliği için süre tanınmıştır. Yükümlülüğü yerine getirmeyenlere idari para cezası uygulanır.
🧾Kopya kâğıdı: 5378 sayılı Kanun
Sınavdan önceki gece bu slayta bak:
🎯Test: kendini dene (12 soru)
Şimdi bakalım ne kadar aklında kaldı. Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Kaynak: 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, mevzuat.gov.tr güncel metni (2014 ve sonrası değişiklikler dahil). Metinde geçen eski bakanlık adı bugünkü Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığıdır. Bu özet bilgilendirme amaçlıdır.